In memoriam Bab Siljée

foto Daniël Janssen

Op 9 november 2010 heeft Bab Siljée afscheid genomen van de wereld die hij gedurende tientallen jaren heeft verrijkt en geïllustreerd met een breed scala van pentekeningen, etsen, gouaches en schilderijen. In bonte optochten trokken zij langs: de minstrelen, narren, ridders, jonkvrouwen en andere op de middeleeuwen gebaseerde figuren.

Hij tekende in opdracht van uitgevers, omslagen en illustraties voor boeken en tijdschriften en legde jarenlang in het weekblad De Toren actuele gebeurtenissen vast in een treffende tekening. Nog maar enkele maanden geleden maakte hij de poster die waarschuwde voor de gevaren van zwemmen in de rivier de Waal. Maar ook het landschap van de Bommelerwaard ontsnapte niet aan zijn aandacht hetgeen fraaie tekeningen van dorpen en boerderijen opleverde. In het boek over zijn leven en werk dat enkele jaren geleden verscheen zegt Truusje Vrooland-Lob: ‘sommige kunstenaars zijn ook illustrator en sommige illustratoren zijn kunstenaar’. Bab behoorde tot de tweede categorie. Hij was in alle opzichten een kunstenaar die zijn gevoelens en visie op het leven en de samenleving vertolkte met zijn pen.

Toen Koos Thio en Rob Heijman in 1986 het idee opperden om in Zaltbommel een kunstroute te organiseren, was Bab één van de eerste die het idee enthousiast omarmde. Op twee jaar na was zijn werk op alle routes aanwezig. In één van die jaren, 2007, was de reden de organisatie van een grote tentoonstelling van zijn complete oeuvre in de Gasthuiskapel in Zaltbommel.

Vanaf het begin heeft hij zich ingezet voor de B(ommelse) K(unstroute) R(oute), van 1990 tot 1994 als voorzitter. Uit zijn brein ontsproten diverse ideëen voor activiteiten en manifestaties. Zoals het vervaardigen van vaandels voor het theater De Poorterij toen dat 25 jaar bestond. Ook het drukwerk voor de route werd vaak geïllustreerd met tekeningen en ontwerpen van zijn hand. Hoezeer zijn werk toeschouwers van alle leeftijden aansprak, bleek tijdens de laatste BKR toen leerlingen van scholen aan de overzichtstentoonstelling van de BKR een educatief bezoek brachten. Gevraagd welk kunstwerk zij graag wilden meenemen om op hun kamer te hangen wezen veel op Jan Klaassen, één van de laatste creaties van Bab.
Leden en bestuur van de BKR zullen zich Bab blijven herinneren als een kunstenaar die in brede kring waardering genoot, maar vooral als een vriend die vanaf het begin de BKR een warm hart toedroeg en mede verantwoordelijk was voor de groei en bloei van de route.

tekst Jan Groenendijk

Als ik vroeger thuis door de gang liep, hing naast de deur van de werkkamer van mijn moeder een pentekening van een pinguïn. De pinguïn vulde het grootste deel van de tekening en achter het beest zag je de woeste omgeving die Antarctica eigen is. Een stevig schepsel dat enigszins vrolijk door een verder triest en troosteloos landschap waggelde. Ongetwijfeld zal de kunstenaar voor zijn inspiratie niet op Antarctica zijn geweest, maar een en ander creatief zelf gevormd hebben. Veel grijzen en zwarten waar hier en daar kleur in gebracht was.

Als jong volwassene heb je zo je eigen besognes en ik was daar geen uitzondering op. Hoewel we veel werk aan de muur hadden hangen thuis, heb ik vaak voor dat specifieke werk gestaan. Ik herkende me in dat beest en had het gevoel dat het me hielp om mijn gedachten op orde te krijgen; het gevoel dat je niet de enige bent in de wereld die het moeilijk vond de wereld om je heen te plaatsen. Het gaf troost dat ook dat schepsel op die tekening zich in een woest landschap staande hield en zich zelfs met enige vrolijkheid zich door het leven sloeg. Het gaf daarmee moed om de volgende stappen in het leven te zetten.

Die tekening die daar aan de muur hing was van Bab, maar dat hebt u ongetwijfeld al begrepen. Niet dat ik Bab toen kende, want dat was niet zo. Voor mij was hij de tekening aan de muur.  Maar de persoon achter het werk is ook niet de essentie van kunst, van het kunstenaarschap. Dit werk gaf mij iets extra’s mee, het had meer lagen waar je je als mens aan op kon trekken. Het geeft je stof tot nadenken en tegelijkertijd helpt het om houvast te vinden in de je doen en laten. Toch was het maar een pentekening zoals Bab er veel heeft gemaakt. Maar het steeg voor mij uit boven het niveau van een illustratie.

Ik heb Bab pas iets beter leren kennen toen ik voorzitter werd van de Bommelse Kunst Route. Ik was gevraagd om de voorzittershamer van Mark over te nemen. In de Kloosterkapel was een bijeenkomst voor vrienden en sponsoren en er waren ook enkele kunstenaars bij. Aan het eind van zijn verhaal, gaf Mark me symbolisch een echte houten hamer met de inscriptie BKR erop. Even later kwam Bab naar met toe en begon uitgebreid te vertellen over de hamer. Hij had die tijdens zijn voorzitter periode van 1990 tot 1994, zelf gemaakt om enige orde in de chaos van vergaderingen te kunnen scheppen. Niet dat dat hem gelukt was, zei hij er meteen achteraan. Vergaderingen duurden in die tijd tot diep in de nacht en werden met een stevig glas bier of wijn begeleid. In die tijd was er veel creativiteit en dat klonk in alle activiteiten door. Zo kwam hij ook met het idee om het 25-jarig bestaan van De Poorterij luister bij te zetten met het vaandelproject. Die hebben een hele tijd in de hal van De Poorterij gestaan. Binnen De Poorterij wordt hier, als het over de BKR gaat, nog steeds aan gerefereerd. Veel van die vaandels zijn onlangs pas bij de betreffende kunstenaar teruggekomen. Hoe die jaren geleden in de opslag terecht zijn gekomen, laat zich raden.

Als ik de verhalen hoor van de medekunstenaars van Bab, dragen die hem een warm  hart toe. Het is niet alleen de kunstenaar die hen geraakt heeft. Het zijn verhalen over lange avonden met een goed glas. Over creatieve acties die de Bommelse Kunst Route luister bij zetten. Maar vooral over de mens en altijd wordt er met een zekere genegenheid over gesproken. Toch klinkt ook door dat het leven niet altijd mooi geweest is. Er  zijn er ook mindere periodes geweest. Maar altijd komt op de een of andere manier een positieve blik naar de toekomst naar voren. Als ik al die verhalen samen vat zou ik zeggen, dat hij niet alleen een kunstenaar maar vooral een levenskunstenaar was. Hij nam in zijn omgeving het voortouw, of had in elk geval het hoogste woord.

Dat heb ik ook zelf ervaren. Tijdens de opening van de laatste route in de Gasthuiskapel maakte ik een grote fout. Ik had begrepen dat het afgelopen jaar de laatste route van Bab was. Ik gaf dit daar dus ook aan en riep iedereen op om voor de laatste keer dan ook echt te gaan kijken. Nou, dat werd me niet in dank afgelopen. Bab gaf luid en duidelijk “en publiek” aan dat hij van plan was nog een keer mee te doen. Het jubileum, de 25e keer zou zijn laatste worden. Grote hilariteit! Bab, de leden en het bestuur hadden het je van harte gegund, maar helaas is het niet meer geworden.

tekst Menno Oerlemans, opgesteld voor de herdenkingsbijeenkomst op 22 november 2010.